Tebligat hukukunda en fazla karıştırılan düzenlemelerden biri 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 21. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarıdır. Tebligat Kanunu 21/1 ve 21/2 farkı uygulamada da pek çok kişi tarafından merak edilmektedir.
Her iki durumda da tebliğ evrakının muhtar gibi kanunda belirtilen kişilere teslim edilmesi ve ihbarnamenin kapıya yapıştırılması söz konusu olabildiğinden, uygulamada 21/1 ile 21/2 çoğu zaman aynı işlemmiş gibi değerlendirilmektedir.
Oysa Tebligat Kanunu 21/1 ve 21/2 aynı değildir.
İki hükmün uygulanma şartları farklıdır.
Bu ayrım özellikle icra takiplerinde büyük önem taşır. Ödeme emrinin yanlış tebligat prosedürüyle tebliğ edilmesi hâlinde borçlu takipten haberdar olmadan takip kesinleşebilir ve haciz işlemleri başlayabilir.
Bu nedenle bir tebliğ mazbatasında “21. madde gereğince muhtara teslim edildi” ibaresini görmek tek başına yeterli değildir.
Öncelikle şu soru sorulmalıdır:
Tebligat 21/1’e göre mi, yoksa 21/2’ye göre mi yapılmıştır?
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 21. maddesi, belirli şartlarda tebliğ evrakının muhataba doğrudan teslim edilemediği durumlarda uygulanabilecek tebliğ yöntemlerini düzenlemektedir.
Ancak maddenin birinci ve ikinci fıkraları farklı hukuki durumlara ilişkindir.
Basitleştirerek ifade etmek gerekirse:
21/1: Muhatabın tebligat adresinde bulunamaması veya tebellüğden kaçınması gibi durumlarla ilgilidir.
21/2: Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yapılacak tebligat bakımından özel bir düzenlemedir.
Dolayısıyla bir dosyada ilk yapılması gereken iş, uygulanan fıkrayı tespit etmektir.
Tebligat Kanunu 21/1, kendisine tebligat yapılacak kişi veya kanunen onun adına tebligatı alabilecek kimselerin gösterilen adreste bulunmaması ya da tebellüğden kaçınılması gibi durumlarda gündeme gelir.
Kanundaki şartlar gerçekleştiğinde tebliğ memuru evrakı kanunda belirtilen kişilere teslim eder.
Bunun yanında ihbarname gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırılır.
Kanunda öngörülen durumlarda en yakın komşu, varsa yönetici veya kapıcıya da haber verilmesi gerekir.
Dolayısıyla 21/1, yalnızca;
“Evde kimse yoktu, muhtara bıraktım.”
şeklinde basit bir işlem değildir.
Tebliğ memurunun kanunda ve yönetmelikte öngörülen işlemleri yerine getirmesi gerekir.
21/1 bakımından adresle muhatap arasındaki fiilî bağ önem taşır.
Özellikle muhatabın geçici olarak adreste bulunmaması ile o adresten sürekli olarak ayrılmış olması aynı hukuki durum değildir.
Bu nedenle tebliğ memurunun yaptığı tespitler ve tebliğ mazbatasındaki açıklamalar önem kazanır.
Muhatabın;
işte olması,
çarşıya çıkması,
geçici olarak başka yerde bulunması
ile yıllar önce o adresten taşınmış olması aynı şekilde değerlendirilemez.
Bu ayrım, 21/1 kapsamında yapılan tebligatın usulüne uygun olup olmadığının belirlenmesinde önem taşıyabilir.
21/2 ise adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine ilişkin özel bir hükümdür.
Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresiyse, muhatabın o adreste hiç oturmamış veya adresten sürekli ayrılmış olması durumunda da kanunda öngörülen 21/2 prosedürü uygulanabilir.
Bu durumda tebliğ memuru evrakı kanunda belirtilen kişiye teslim eder ve ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır.
Kanunun öngördüğü sistem nedeniyle muhatabın fiilen o adreste yaşamıyor olması tek başına 21/2 tebligatını geçersiz hâle getirmez.
Bu, 21/1 ile 21/2 arasındaki en önemli farklardan biridir.
En basit anlatımla:
21/1’de: Gösterilen adreste tebligat yapılmaya çalışılır ancak muhatap veya tebligatı alabilecek kişi bulunamaz ya da tebellüğden kaçınılır.
21/2’de: Tebligat adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine çıkarılmıştır ve kanun bu adres bakımından özel bir tebliğ yöntemi öngörmektedir.
Bu nedenle 21/2 bakımından;
“Ben orada yaşamıyorum.”
savunması tek başına yeterli değildir.
Ancak 21/2’nin uygulanabilmesi için de kanunun aradığı şartların mevcut olması gerekir.
21/1 ve 21/2 arasındaki farkı pratik olarak şöyle özetleyebiliriz:
21/1 bakımından: Muhatabın adreste bulunmaması veya tebellüğden kaçınması önemlidir.
21/2 bakımından: Adresin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olması belirleyici unsurlardan biridir.
21/1’de: Adreste bulunmama nedenine ve tebliğ memurunun yaptığı işlemlere ilişkin kayıtlar önem taşır.
21/2’de: Muhatabın adreste hiç oturmamış veya sürekli ayrılmış olması, kanundaki özel düzenleme nedeniyle tek başına tebliğe engel değildir.
Her iki durumda da: Tebliğ mazbatasındaki kayıtlar ve kanuni prosedür incelenmelidir.
Bu soru özellikle icra dosyalarında çok önemlidir.
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 10. maddesi, tebligatın bilinen en son adrese yapılması esasını düzenlemektedir.
Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya burada tebligat yapılamaması durumunda adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi önem kazanır.
Bu nedenle somut dosyada herhangi bir önceki süreç değerlendirilmeden doğrudan adres kayıt sistemindeki adrese 21/2 şerhiyle tebligat çıkarılmışsa, tebligat sürecinin tamamı incelenmelidir.
Burada yalnızca son tebliğ mazbatasına bakmak yeterli olmayabilir.
Bilinen son adres, tebligatın başlangıç noktasını oluşturan önemli bir kavramdır.
Tebligatı çıkaran merci bakımından muhatabın bilinen en son adresinin neresi olduğu belirlenmelidir.
Bu adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligatın burada yapılamaması hâlinde adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine geçilmesi gündeme gelebilir.
Bu nedenle;
“UYAP’ta MERNİS adresi vardı, doğrudan 21/2 yaptık.”
yaklaşımı her somut olay bakımından otomatik olarak doğru kabul edilemez.
Uygulamada “MERNİS adresi” olarak adlandırılan adres, esas itibarıyla adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresidir.
21/2’nin uygulanmasında bu adresin niteliği son derece önemlidir.
Tebligat evrakında adresin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğunun belirtilmesi ve tebliğ işleminin buna uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.
Bu nedenle tebliğ mazbatasında yalnızca adresin doğru yazılıp yazılmadığı değil, tebligatın hangi hukuki statüdeki adrese çıkarıldığı da incelenmelidir.
21/2 prosedürünün önemli aşamalarından biri ihbarnamenin gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırılmasıdır.
Tebliğ evrakının muhtara veya kanunda belirtilen diğer kişiye teslim edilmesi tek başına yeterli değildir.
Bu nedenle kişi;
“Muhtara bırakılmış ama kapıya hiçbir kâğıt yapıştırılmadı.”
diyorsa tebliğ mazbatasının incelenmesi gerekir.
Mazbatada ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığına ilişkin kaydın bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
21/1 ile 21/2’nin birbirine karıştırılmasının en belirgin örneklerinden biri budur.
21/1’de kanunda öngörülen hâllerde en yakın komşu, varsa yönetici veya kapıcıya haber verilmesi söz konusu olur.
21/2 ise farklı bir sistem öngörmektedir.
Dolayısıyla;
“Komşuya sorulmadı veya haber verilmedi, o hâlde 21/2 tebligatı kesin usulsüzdür.”
şeklinde genel bir sonuca varmak doğru değildir.
Önce hangi fıkranın uygulandığı belirlenmelidir.
21/1 uygulamasında tebliğ memurunun muhatabın adreste bulunmama durumuyla ilgili yaptığı işlemler önem taşır.
Özellikle kişinin geçici olarak mı bulunmadığı, yoksa adresten sürekli mi ayrıldığı meselesi tebligatın niteliğini etkileyebilir.
Bu nedenle tebliğ mazbatasındaki;
“komşudan soruldu”,
“işte olduğu öğrenildi”,
“taşındığı bildirildi”
gibi açıklamalar hukuki değerlendirmede önem kazanabilir.
Her mazbata kendi içeriğine göre değerlendirilmelidir.
Özellikle 21. madde uygulamasında tebliğ tarihinin doğru belirlenmesi önemlidir.
Kanunun öngördüğü prosedür çerçevesinde ihbarnamenin kapıya yapıştırılması, tebliğ işleminin tamamlanması ve tebliğ tarihinin belirlenmesi bakımından önem taşır.
Bu nedenle yalnızca evrakın muhtara hangi gün bırakıldığına bakılarak süre hesabı yapılmamalıdır.
Tebliğ mazbatasının tamamı incelenmelidir.
Hayır, tek başına bu nedenle geçersiz olmaz.
21/2’nin uygulanma şartları mevcutsa ve prosedür kanuna uygun şekilde gerçekleştirilmişse muhatabın evrakı muhtarlıktan gidip fiilen almaması tebligatı geçersiz hâle getirmez.
Bu nedenle;
“Ben tebligatı elime hiç almadım.”
savunması tek başına yeterli değildir.
Tebligat işleminin hukuka uygunluğu araştırılmalıdır.
21/2 tebligatının ekonomik sonuçlarının en ağır görüldüğü alanlardan biri icra hukukudur.
Borçlu hakkında ödeme emri çıkarılmış ve adres kayıt sistemindeki adresine 21/2 kapsamında tebligat yapılmış olabilir.
Borçlu dosyayı fark etmezse takip kesinleşebilir.
Ardından;
banka hesabına haciz,
maaş haczi,
araç haczi,
taşınmaz haczi
uygulanabilir.
Borçlu ise aylar sonra;
“Bana hiçbir ödeme emri gelmedi.”
diyebilir.
Bu durumda ödeme emrinin tebliğ mazbatası ile varsa önceki tebligatlar birlikte incelenmelidir.
21/2’nin uygulanma şartları oluşmadan işlem yapılmışsa veya kanuni prosedürde eksiklik varsa usulsüz tebligat iddiası gündeme gelebilir.
İcra dosyalarında somut olayın özelliklerine göre icra mahkemesine şikâyet söz konusu olabilir.
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi nedeniyle gerçek öğrenme tarihi de önem taşır.
Bu nedenle usulsüzlüğün öğrenilmesinden sonra beklemek ciddi hak kaybına neden olabilir.
Aynı şekilde 21/1 prosedüründeki eksiklikler de tebligatın usulsüzlüğünü gündeme getirebilir.
Örneğin adreste bulunmama durumunun kanuna uygun şekilde araştırılıp araştırılmadığı ve tebliğ mazbatasındaki kayıtlar incelenmelidir.
Ancak tek bir şekli eksiklik görüldüğünde otomatik olarak;
“Tebligat kesin geçersizdir.”
sonucuna ulaşmak yerine bütün tebliğ işlemi değerlendirilmelidir.
Tebligatın usulsüz olduğunun belirlenmesi hâlinde Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi önem kazanır.
Muhatap tebliği fiilen öğrenmişse, öğrenme tarihi hukuki sonuç bakımından önem taşıyabilir.
Örneğin kişi icra takibini;
banka hacziyle,
maaş hacziyle,
UYAP’tan,
başka bir icra işlemi nedeniyle
öğrenmiş olabilir.
Bu nedenle yalnızca usulsüzlüğü tespit etmek değil, gerçek öğrenme tarihini de doğru belirlemek gerekir.
21/1 veya 21/2 tebligatı incelenirken özellikle şu noktalar kontrol edilmelidir:
Bu inceleme yapılmadan yalnızca UYAP’taki tebliğ tarihine dayanmak hatalı olabilir.
Aydın, Efeler, Nazilli, Söke, Kuşadası, Didim ve Çine’deki icra ve dava dosyalarında da eski adres, adres kayıt sistemi adresi ve muhtara tebligat nedeniyle uyuşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir.
Özellikle kişi icra dosyasını ancak banka veya maaş haczi sonrasında öğrenmişse, ödeme emrinin 21/1 mi yoksa 21/2 kapsamında mı tebliğ edildiğinin incelenmesi önemlidir.
Çünkü iki hükmün uygulanma şartları aynı değildir.
21/1, muhatabın gösterilen adreste bulunamaması veya tebellüğden kaçınması gibi durumlara ilişkin hükümler içerirken; 21/2 adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine ilişkin özel bir düzenlemedir.
Muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinde fiilen oturmaması tek başına 21/2 tebligatını geçersiz kılmaz. Ancak 21/2’nin diğer kanuni şartlarının yerine getirilmiş olması gerekir.
21/1 ile 21/2’nin prosedürleri aynı değildir. Bu nedenle 21/1’deki araştırma ve haber verme şartlarının tamamı otomatik olarak 21/2’ye uygulanamaz.
Kanundaki prosedür kapsamında ihbarnamenin gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırılması önemli bir işlemdir.
Hayır. 21/2 usulüne uygun gerçekleştirilmişse evrakın daha sonra muhtarlıktan fiilen alınmaması tek başına tebligatı geçersiz kılmaz.
Somut olayda Tebligat Kanunu’nun 10. maddesindeki bilinen son adres sistemi ile önceki tebligat süreci birlikte incelenmelidir. Bu nedenle her dosyada yalnızca “MERNİS adresi mevcut” denilerek sonuca varılmamalıdır.
Usulsüz tebligatın tespiti her durumda icra takibinin otomatik olarak iptal edildiği anlamına gelmez. Tebliğ tarihi, gerçek öğrenme tarihi ve takip türüne göre kullanılabilecek diğer hukuki yollar ayrıca değerlendirilmelidir.
Tebligat Kanunu 21/1 ve 21/2 arasındaki fark, yalnızca teknik bir madde numarası farkı değildir.
İki hüküm farklı hukuki durumları ve farklı tebligat prosedürlerini düzenlemektedir.
Bu nedenle bir tebligatın muhtara bırakılmış olması görüldüğünde ilk soru;
“Muhtara bırakılmış mı?”
değil,
“21/1 mi, 21/2 mi uygulanmış ve bu fıkranın şartları gerçekten oluşmuş mu?”
olmalıdır.
Özellikle icra takiplerinde yanlış tebligat prosedürü, borçlunun ödeme emrinden haberdar olmadan takibin kesinleşmesine ve haciz işlemleriyle karşılaşmasına neden olabilir.
Bu nedenle 21/1 veya 21/2 kapsamında yapılan bir tebligat tartışmalıysa yalnızca son tebliğ mazbatası değil; önceki tebligatlar, adres kayıtları, tebliğ memurunun şerhleri ve gerçek öğrenme tarihi birlikte incelenmelidir.
Uzman avukat kadromuz tarafından hazırlanmış bu makale, hukuki bilgilendirme amaçlı yazılmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır.
Usulsüz Tebligat
Usulsüz Tebligat
Usulsüz Tebligat
Usulsüz Tebligat ve veraset davaları konusunda uzman avukatlarımızla ön görüşme yapabilirsiniz.
Hemen İletişime Geçin