“Evrakı ben almadım, muhtara bırakmışlar. Bu tebligat geçerli mi?”
Usulsüz tebligat uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan sorulardan biri budur. Özellikle icra takiplerinde kişi ödeme emrini hiç görmediğini, dosyadan ancak banka hesabına veya maaşına haciz geldiğinde haberdar olduğunu söyleyebilir. Dosya incelendiğinde ise ödeme emrinin aylar önce muhtara teslim edildiği görülebilir.
Ancak bir tebligatın muhtara bırakılmış olması, tek başına tebligatın kesin olarak geçerli olduğu anlamına gelmez.
Aynı şekilde “Ben evrakı elden almadım, o hâlde tebligat geçersizdir” düşüncesi de doğru değildir.
Asıl belirleyici olan, tebligatın 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nda öngörülen usule uygun şekilde yapılıp yapılmadığıdır.
Bu noktada özellikle Tebligat Kanunu’nun 21. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları önem taşır.
Evet. Kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde tebliğ evrakının muhtara teslim edilmesi mümkündür.
Ancak burada önemli olan “muhtara teslim” işleminin tek başına değerlendirilmemesidir.
Tebligat Kanunu’nun 21. maddesi kapsamında yapılan bir tebligatta;
tebligatın hangi adrese çıkarıldığı,
21/1 mi yoksa 21/2 mi uygulandığı,
tebliğ memurunun gerekli araştırmayı yapıp yapmadığı,
evrakın kime teslim edildiği,
ihbarnamenin kapıya yapıştırılıp yapıştırılmadığı,
gerekli diğer işlemlerin yerine getirilip getirilmediği
birlikte incelenmelidir.
Dolayısıyla “Muhtara bırakılmış” bilgisi hukuki değerlendirme için tek başına yeterli değildir.
Tebligat Kanunu’nun 21. maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrası birbirinden farklı durumları düzenler.
21/1 kapsamında muhatap veya kendisine tebligat yapılabilecek kişiler adreste bulunmayabilir ya da tebliğden kaçınılması söz konusu olabilir.
Kanunun aradığı şartların gerçekleşmesi hâlinde tebliğ memuru evrakı kanunda belirtilen kişilerden birine imza karşılığında teslim eder ve tebligata ilişkin ihbarnameyi adresteki binanın kapısına yapıştırır.
Kanunun öngördüğü durumlarda en yakın komşu, varsa yönetici veya kapıcıya da haber verilmesi gündeme gelir.
Burada özellikle muhatabın adreste bulunmama sebebine ilişkin tespitler önem taşıyabilir.
21/2 ise farklı bir hukuki mekanizmadır.
Bu hüküm, gösterilen adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olması durumunda önem kazanır.
Kanunun öngördüğü şartlarda muhatap o adreste hiç oturmamış veya adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi tebliğ memuru evrakı ilgili kişiye teslim ederek ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırabilir.
Bu durumda kanun, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihi tebliğ tarihi olarak kabul eden özel bir sistem öngörmektedir.
Bu nedenle özellikle MERNİS adresine çıkarılan tebligatlarda 21/2 uygulaması son derece önemlidir.
İki düzenleme uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.
En temel farklardan biri, 21/2’nin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine ilişkin özel düzenleme olmasıdır.
21/1 kapsamında ise adreste bulunmama veya tebellüğden kaçınma gibi durumlar ve bunlara ilişkin prosedür önem taşır.
Bu nedenle bir tebligat dosyasında yalnızca;
“Muhtara teslim edildi.”
şeklindeki kayda bakmak yeterli değildir.
Öncelikle hangi fıkranın uygulandığı belirlenmelidir.
Çünkü 21/1 için aranan şartlarla 21/2 için aranan şartlar aynı değildir.
21/1 uygulamasında en çok uyuşmazlık çıkan konulardan biri, tebliğ memurunun muhatabın adreste bulunmama durumuna ilişkin yaptığı işlemlerdir.
Tebligat Yönetmeliği hükümleri de bu sürecin nasıl yürütüleceği konusunda ayrıntılar içermektedir.
Bu nedenle tebliğ mazbatasında yalnızca;
“Adreste bulunamadı, muhtara teslim edildi.”
şeklinde bir ifade bulunması her somut olayda yeterli kabul edilmeyebilir.
Tebliğ memurunun yaptığı tespitler ve mazbataya yazılan şerhler birlikte incelenmelidir.
21/2’nin en önemli özelliklerinden biri burada ortaya çıkar.
Kişinin;
“Ben o adreste hiç oturmadım.”
veya
“Ben yıllar önce o evden taşındım.”
demesi, adres gerçekten adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresiyse tek başına tebligatın geçersiz olduğu anlamına gelmez.
Çünkü 21/2 tam da adres kayıt sistemi adreslerine ilişkin özel bir düzenleme içermektedir.
Ancak bunun için 21/2’nin uygulanma şartlarının gerçekten oluşmuş olması gerekir.
Dolayısıyla şu sorular ayrıca araştırılmalıdır:
Tebligat daha önce bilinen son adrese çıkarıldı mı?
Bu tebligat neden yapılamadı?
Sonraki adres gerçekten adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi miydi?
Tebligat 21/2 kapsamında doğru şekilde çıkarıldı mı?
İhbarname kapıya yapıştırıldı mı?
Tebliğ mazbatasında gerekli kayıtlar bulunuyor mu?
Uygulamada önemli uyuşmazlıklardan biri de herhangi bir önceki tebligat süreci değerlendirilmeden doğrudan adres kayıt sistemi adresine 21/2 şerhli tebligat çıkarılmasıdır.
Tebligat Kanunu’nun 10. maddesindeki sistem gereğince bilinen en son adres kavramı önemlidir.
Bu nedenle dosyada doğrudan MERNİS adresine 21/2 tebligatı yapılmış olması hâlinde tebligat sürecinin başından itibaren incelenmesi gerekir.
Özellikle icra dosyalarında yalnızca son tebligat parçasına bakmak yerine önceki tebligatların da dosyadan çıkarılması önemlidir.
Bu nedenle;
“Evrakı muhtara bırakmışlar ama kapıya hiçbir kâğıt yapıştırılmadı.”
iddiası hukuken önem taşıyabilir.
Ancak burada yalnızca kişinin hatırlamasına dayanılarak sonuca varılmamalıdır.
Öncelikle tebliğ mazbatası incelenmelidir.
Mazbatada ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığına ilişkin hangi kayıtların bulunduğu kontrol edilmelidir.
Bu sorunun cevabında 21/1 ile 21/2 ayrımı özellikle önemlidir.
21/1 kapsamında kanunda öngörülen bildirim işlemleri değerlendirilirken en yakın komşu, varsa yönetici veya kapıcıya haber verilmesi hususu gündeme gelir.
Ancak 21/2 farklı bir düzenlemedir.
Bu nedenle internette sıklıkla görülen;
“Komşuya haber verilmediyse bütün muhtar tebligatları geçersizdir.”
şeklindeki genelleme doğru değildir.
Öncelikle hangi fıkraya göre işlem yapıldığı tespit edilmelidir.
Tebligat hukukunda evrakın kişinin eline fiilen geçip geçmemesi ile tebliğ işleminin hukuken tamamlanması aynı şey değildir.
Kanunda öngörülen prosedür doğru şekilde yerine getirilmişse, kişinin evrakı muhtarlıktan gidip almamış olması tebliğin sonuç doğurmasını her durumda engellemez.
Bu nedenle;
“Muhtardan evrakı hiç almadım.”
savunması tek başına yeterli değildir.
Asıl mesele, tebligatın muhtara bırakılmasına kadar ve bırakıldıktan sonra kanunun öngördüğü işlemlerin doğru yapılıp yapılmadığıdır.
Konu icra dosyası olduğunda tebligatın önemi daha da artar.
Borçlu hakkında ödeme emri çıkarılmış ve tebligat muhtara bırakılmış olabilir.
Borçlu ödeme emrini görmediği için süresinde gerekli hukuki işlemleri yapmamış ve takip kesinleşmiş olabilir.
Daha sonra;
banka hesaplarına haciz,
maaş haczi,
araç haczi,
taşınmaz haczi
uygulanabilir.
Borçlu dosyayı ilk defa bu aşamada öğrenebilir.
Böyle bir durumda “Muhtara tebliğ edilmiş, artık hiçbir şey yapılamaz” şeklinde değerlendirme yapılması doğru değildir.
Öncelikle tebligatın usulüne uygun olup olmadığı araştırılmalıdır.
İlk yapılması gereken işlemlerden biri icra dosyasındaki ödeme emri tebligatının temin edilmesidir.
Tebliğ mazbatasında özellikle;
tebligat adresi,
tebliğ tarihi,
uygulanan kanun hükmü,
tebliğ memurunun açıklamaları,
evrakın teslim edildiği kişi,
kapıya ihbarname yapıştırılmasına ilişkin kayıtlar
kontrol edilmelidir.
Gerekirse önceki tebligatlar ve adres kayıtları da incelenmelidir.
Tebligatın usulsüz olduğunun belirlenmesi durumunda Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi önem kazanabilir.
Bu noktada muhatabın tebligatı gerçekte hangi tarihte öğrendiği kritik hâle gelir.
Ancak usulsüz tebligatın bulunması, her durumda icra dosyasının veya borcun kendiliğinden ortadan kalkması anlamına gelmez.
Tebliğ tarihinin hukuken farklı değerlendirilmesi sonrasında, takip türüne göre yapılması gereken diğer başvuruların ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Usulsüz tebligat iddiasında en kritik konulardan biri gerçek öğrenme tarihidir.
Kişi;
banka hesabına haciz konulduğunda,
maaş haczi işyerine ulaştığında,
e-Devlet veya UYAP üzerinden dosyayı gördüğünde,
kendisine başka bir icra işlemi ulaştığında
dosyadan haberdar olmuş olabilir.
Ancak öğrenme tarihi konusunda gelişigüzel beyanda bulunulmamalıdır.
Dosyada kişinin daha önce takipten haberdar olduğunu gösteren başka bir işlem bulunabilir.
Bu nedenle öğrenme tarihi, dosyanın tamamı incelendikten sonra belirlenmelidir.
Başvurulacak hukuki yol, tebligatın hangi dosyada yapıldığına göre değişir.
Bir icra dosyasındaki ödeme emrinin tebliği ile hukuk mahkemesindeki gerekçeli kararın tebliği aynı usule tabi sonuçlar doğurmaz.
Bu nedenle önce;
dosyanın türü,
tebliğ edilen evrak,
tebliğ tarihi,
gerçek öğrenme tarihi
tespit edilmelidir.
Ardından ilgili yargılama veya takip hukukuna göre başvuru yolu belirlenmelidir.
Aydın, Efeler, Nazilli, Söke, Kuşadası, Didim ve Çine’deki icra takiplerinde özellikle ödeme emirlerinin eski adres veya adres kayıt sistemi adresine gönderilmesi nedeniyle tebligat uyuşmazlıkları ortaya çıkabilmektedir.
Kişi icra takibini banka hesabına veya taşınmazına haciz konulduktan sonra öğrenmişse yalnızca UYAP’taki “tebliğ edildi” kaydına bakılması yeterli değildir.
Tebliğ mazbatasının ve gerekiyorsa önceki tebligat parçalarının tamamının incelenmesi gerekir.
Kanuni şartlar yerine getirilmişse geçerli olabilir. Evrakın muhtara teslim edilmiş olması tek başına yeterli değildir; tebligat prosedürünün tamamı incelenmelidir.
Evrakın fiilen muhtarlıktan alınması ile kanunen tebliğin gerçekleşmesi aynı şey değildir. Usulüne uygun bir 21. madde tebligatında kişinin evrakı daha sonra almaması, tek başına tebliği geçersiz hâle getirmez.
Kapıya ihbarname yapıştırılması 21. madde kapsamındaki prosedürün önemli bir unsurudur. Somut olayda tebliğ mazbatası incelenerek işlemin nasıl gerçekleştirildiği belirlenmelidir.
21/1 ve 21/2 farklı şartları düzenler. 21/2 özellikle adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine ilişkin özel düzenleme içerir. Bu nedenle iki hükmün uygulanma şartları birbirine karıştırılmamalıdır.
Kanundaki şartların gerçekleşmesi hâlinde adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinde 21/2 prosedürü uygulanabilir. Ancak işlemin kanunda öngörülen usule uygun gerçekleştirilmesi gerekir.
Tebligat usulsüzse gerçek öğrenme tarihi ve takip türüne göre kullanılabilecek hukuki yollar gündeme gelebilir. Dosya öğrenildiğinde süre kaybetmeden tebliğ mazbatasının incelenmesi gerekir.
Muhtara yapılan her tebligat geçerli olmadığı gibi, muhtara bırakılan her tebligat da usulsüz değildir.
Doğru değerlendirme için önce tebligatın Tebligat Kanunu 21/1 mi yoksa 21/2 kapsamında mı yapıldığı belirlenmelidir.
Ardından adresin niteliği, tebliğ memurunun şerhleri, evrakın kime teslim edildiği ve ihbarnamenin kapıya yapıştırılması gibi işlemler birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle ödeme emrinin muhtara bırakıldığı ve icra takibinin ancak haciz sonrasında öğrenildiği dosyalarda tebliğ mazbatası görülmeden “süre geçti” veya “tebligat kesin geçerli” sonucuna varılması doğru değildir.
Uzman avukat kadromuz tarafından hazırlanmış bu makale, hukuki bilgilendirme amaçlı yazılmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır.
Usulsüz Tebligat
Usulsüz Tebligat
Usulsüz Tebligat
Usulsüz Tebligat ve veraset davaları konusunda uzman avukatlarımızla ön görüşme yapabilirsiniz.
Hemen İletişime Geçin